web analytics
Gọi ngay Hotline: 0764 999 910; Phòng KD: 028 38 429 329 | cenintec.vn@gmail.com

Công nghệ mới: Nuôi tôm bền vững bằng hệ thống tuần hoàn

NTV 55 – 08/2020

Việt Nam là một trong những nước có diện tích nuôi tôm vào loại lớn trên thế giới và cũng là cường quốc thế giới về xuất khẩu tôm. Để kiểm soát được quá trình nuôi tôm một cách hiệu quả, tránh rủi ro cho người nuôi, nhiều mô hình đã được phát triển trong nỗ lực tìm lời giải cho bài toán nuôi tôm bền vững, trong đó có mô hình nuôi tôm tuần hoàn Lean Ras do Công ty Cổ phần KH&CN Cenintec phát triển.

Góc nhìn của người làm công nghiệp

Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Hà – Giám đốc Công ty Cổ phần KH&CN Cenintec nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh là ngành sản xuất rất phức tạp, đòi hỏi kiến thức liên ngành, chỉ cần sai một thứ trong vô số thứ là đã có nguy cơ thất bại. Chị trăn trở: “Khó như thế này làm sao nông dân có thể nuôi được chỉ bằng kinh nghiệm?”

Chị Hà cho biết, ban đầu, khi thử nghiệm Hệ thống giám sát chất lượng nước đa điểm, Cenintec cũng nuôi tôm trên ao. Tuy nhiên, khi liên tục gặp phải thất bại, Cenintec cho rằng mô hình nuôi ao với việc thay rất nhiều nước từ môi trường không đảm bảo tính bền vững và cần phải tìm một mô hình mới.

Sau nhiều trăn trở, Cenintec chọn nghiên cứu mô hình nuôi thủy sản tuần hoàn để áp dụng cho nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh. Đây là mô hình được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hiệp quốc (FAO) và EUROFISH ghi nhận là mô hình an toàn có năng suất cao, không sử dụng kháng sinh và thân thiện với môi trường.

Ngay từ đầu, Cenintec đã đặt ra yêu cầu là áp dụng các nguyên tắc của Sản xuất tinh gọn (Lean Production) theo mô hình Toyota để cắt bỏ tối đa các lãng phí nhằm giảm chi phí đầu tư và chi phí vận hành. Đồng thời, mô hình cần phải tạo tiền đề cho việc công nghiệp hóa ngành nuôi tôm. Như vậy, ngoài việc đảm bảo chất lượng nước trong các bể nuôi, còn cần đảm bảo an toàn sinh học, khả năng nhân rộng, giảm thiểu tác động đến môi trường, giảm nhẹ và đảm bảo an toàn cho người lao động.

Với tư duy như vậy, Cenintec đặt tên cho hệ thống do mình phát triển là Lean RAS và sau 4 năm miệt mài nghiên cứu, đã đạt được những thành quả nhất định.

4 cột trụ của hệ thống Lean RAS

Để phát triển bền vững, hệ thống Lean RAS được đặt trên 4 cột trụ:

- Cột trụ thứ nhất là xử lý nước tuần hoàn nhằm đảm bảo chất lượng nước và cung cấp chính xác thức ăn cho quá trình sinh trưởng của tôm. Cột trụ này bao gồm các quá trình: ngăn mưa nắng để tránh các tác động có hại của thời tiết cực đoan; loại bỏ triệt để chất thải rắn; xử lý NH4 và nitrite; cung cấp oxy, khoáng chất và thức ăn phù hợp cho nhu cầu phát triển của tôm trong từng giai đoạn.

- Cột trụ thứ hai là bảo trì phòng ngừa nhằm tránh việc hư hỏng đột xuất của thiết bị. Việc hư hỏng đột xuất của thiết bị có thể gây ra những thiệt hại rất lớn cho hệ thống nuôi thủy tôm tuần hoàn.

- Cột trụ thứ ba là áp dụng triệt để các yêu cầu về đảm bảo an toàn sinh học nhằm ngăn chặn các mầm bệnh xâm nhập vào hệ thống cũng như giảm hay loại bỏ chúng. Các mầm bệnh không chỉ gây thiệt hại lớn mà còn gây thiệt hại lâu dài cho sản xuất.

- Cột trụ thứ tư là quản lý chặt chẽ với việc ứng dụng các công cụ tự động hóa và công nghệ thông tin nhằm đảm bảo việc tuân thủ quy trình, kịp thời phát hiện và khắc phục các bất thường trước khi sự cố xảy ra.

Để đảm bảo cho cột trụ thứ nhất, hệ thống Lean RAS sử dụng các bể nuôi có mái che cục bộ cho từng bể nuôi, nhằm tránh tác động bất lợi của nhiệt độ cao, mưa lớn để duy trì ổn định các thông số chất lượng nước (nhiệt độ, độ mặn, pH, nồng độ oxy hòa tan, NH4 và nitrite). So với nhà màng, mái che cục bộ cho từng bể không chỉ giảm 40% diện tích che phủ mà còn làm giảm tác dụng của gió bão lên mái che, khiến khung đỡ mái che rất đơn giản và rẻ tiền.

Để xử lý nước, hệ thống Lean RAS đặt trọng tâm vào việc loại bỏ chất thải rắn. Chất thải rắn được loại ra khỏi bể nuôi nhanh chóng và hiệu quả nhờ các thiết bị tạo dòng nước xoay tròn nhẹ nhàng, không làm vỡ chất thải rắn (bao gồm phân tôm và thức ăn thừa). Thiết bị nói trên cũng được sử dụng để cấp oxy vào nước.

Sau khi đã được loại ra khỏi bể nuôi, chất thải rắn sẽ được loại tối đa ra khỏi nước nhờ hệ thống lọc nhiều cấp, bao gồm: lọc vỏ, lọc thô và lọc tinh, rồi sau đó được cấp vào bể lọc hiếu khí với các giá thể vi sinh để loại bỏ NH4 và nitrite.

Bể lọc hiếu khí được thiết kế tương ứng với lượng thức ăn tối đa cho tôm ăn mỗi ngày. Khi hệ thống lọc hiếu khí được thiết kế phù hợp thì nồng độ NH4 và nitrite luôn ở mức thấp một cách ổn định.

Do bể nuôi có kích thước nhỏ, cần cung cấp thức ăn liên tục từng ít một để tôm kịp ăn hết ngay khi vừa rơi xuống, tránh thức ăn bị loại ra khỏi bể khi tôm chưa kịp ăn hết. Máy cho ăn tự động theo nguyên lý văng không đáp ứng được yêu cầu này. Một thiết bị mới, sử

dụng khí nén để cấp thức ăn vào bể, có khả năng cho ăn chính xác, liên tục với lượng nhỏ đã được thiết kế, chế tạo và ứng dụng trong hệ thống.

Ngoài ra, các chất thải rắn do hệ thống thải ra được thu gom để tái sử dụng, nhằm giảm tối đa tác động có hại đối với môi trường.

Hệ thống Lean RAS được vận hành với sự hỗ trợ của nhiều thiết bị, do vậy, thiết bị hư hỏng đột xuất có thể gây thiệt hại rất lớn nên các kỹ thuật bảo trì phòng ngừa trong công nghiệp được áp dụng để duy trì hoạt động không sự cố của thiết bị. Kỹ thuật giám sát tình trạng giúp phát hiện sớm nhất các bất thường nhằm khắc phục kịp thời trước khi hư hỏng xảy ra. Việc bảo trì tốt còn giúp làm giảm tiêu hao điện năng và giảm chi phí bảo trì. Các quy trình bảo trì phòng ngừa tạo thành cột trụ thứ hai của hệ thống.

An toàn sinh học bao gồm hai loại hoạt động: Hoạt động ngăn ngừa mầm bệnh lọt vào hệ thống và hoạt động giảm bớt hay loại bỏ mầm bệnh đã lọt vào hệ thống.

Dù hệ thống tuần hoàn an toàn hơn về mặt sinh học so với các hệ thống mở khác do sử dụng rất ít nước từ bên ngoài, việc ngăn ngừa mầm bệnh lọt vào hệ thống theo đường tôm giống và nước cấp vẫn đóng vai trò hết sức quan trọng. Quy trình kiểm tra tôm giống trước khi thả nuôi, độc lập với nhà cung cấp, được thiết lập, nhằm chắc chắn rằng tôm giống được đưa vào hệ thống là hoàn toàn sạch bệnh. Nước cấp cũng được xử lý thích hợp trước khi được cấp vào hệ thống. Các dụng cụ sử dụng trong hệ thống được cũng được quản lý và diệt khuẩn thường xuyên.

Song song, quy trình diệt khuẩn phù hợp cũng được áp dụng giúp giảm mật độ hoặc loại bỏ vi khuẩn, virus trong suốt vụ nuôi cũng như trước khi bắt đầu một vụ mới.

Việc đảm bảo an toàn sinh học nghiêm ngặt kết hợp với việc giảm stress của tôm nhờ nồng độ NH4 và nitrite ở mức thấp và mật độ nuôi phù hợp giúp giảm đáng kể xác suất tôm bị nhiễm bệnh và đảm bảo cho hệ thống hoạt động hiệu quả trong thời gian dài. Các quy trình đảm bảo an toàn sinh học tạo thành cột trụ thứ ba của hệ thống.

Cuối cùng, để tránh sự cố bất thường, đảm bảo khả năng gia tăng quy mô mà không gia tăng rủi ro, các biện pháp quản lý được áp dụng với sự hỗ trợ của công nghệ tự động hóa và công nghệ thông tin, tạo thành cột trụ thứ tư của hệ thống Lean RAS.

Hệ thống giám sát tự động bao gồm giám sát cúp điện, giám sát mức nước, giám sát hoạt động của thiết bị và giám sát chất lượng nước tự động trực tuyến. Dữ liệu được tích hợp với phần mềm Quản lý trang trại, nên người quản lý có thể giám sát hoạt động của toàn bộ trang trại trên một màn hình máy tính.

Các kết quả đạt được

Hệ thống Lean RAS được hoàn chỉnh và thử nghiệm chưa lâu, và vẫn còn đang được tiếp tục hoàn thiện. Hệ thống có khả năng cho sinh khối khi thu hoạch đạt 8 kg/m2 mặt nước với size tôm khi thu hoạch đạt 20 – 25 con/kg, chi phí sản xuất đã bao gồm khấu hao khoảng 100 ngàn đồng/kg.

Chi phí đầu tư của một trang trại với 5 module, mỗi module có 5 bể nuôi đường kính 12,5 m và một hệ thống lọc, có khả năng cho sản lượng 100 tấn tôm/năm với chi phí đầu tư là 15 tỷ đồng. Hệ thống có thể được hoàn vốn trong thời gian chưa đến 1,5 năm.

Về Cenintec

Cenintec vốn là một doanh nghiệp chuyên cung cấp các giải pháp cơ khí hóa và tự động hóa cho công nghiệp chuyển hướng sang thị trường công nghệ dùng trong nông nghiệp. Do vậy, Cenintec có khả năng áp dụng các kỹ thuật, công nghệ của công nghiệp vào nông nghiệp, cụ thể vào ngành nuôi tôm.

Thời gian vừa qua, Cenintec đã cùng Trung tâm Ứng dụng và Dịch vụ KH&CN, cơ quan thuộc Bộ khoa học và công nghệ, triển khai ứng dụng thử nghiệm Hệ thống giám sát chất lượng nước nuôi tôm đa điểm tại một số tỉnh thành của Đồng bằng Sông Cửu long. Dự án do Trung tâm Đổi mới sáng tạo ứng phó với biến đổi khí hậu Việt Nam (VCIC) thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ tài trợ.

Cenintec hiện đang cung cấp một số thiết bị dùng cho ngành nuôi tôm như: Hệ thống giám sát chất lượng đa điểm có khả năng giám sát một số chỉ tiêu chất lượng nước cơ bản đồng thời trên 8 bể nuôi tôm; Thiết bị lọc cơ học dạng trống được thiết kế phù hợp cho ngành nuôi tôm; Phần mềm Quản lý trang trại dùng để quản lý các hoạt động cơ bản trong trang trại nuôi tôm.

Các công nghệ đang được Cenintec nghiên cứu nhằm hoàn thiện hệ thống bao gồm: a) Thiết bị giám sát tăng trưởng của tôm tự động, không chỉ giúp xác định size tôm chính xác hơn mà còn giúp người nuôi tôm kịp thời phát hiện và xử lý vấn đề (tôm tăng trưởng chậm, lệch size lớn); b) Công nghệ trợ lý ảo, giúp người vận hành trang trại giao tiếp với phần mềm Quản lý trang trại bằng giọng nói.

Liên tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống là những hoạt động cốt lõi và lâu dài của Cenintec.

Cenintec hiện đang tìm kiếm sự hợp tác với các nhà đầu tư để cùng phát triển trang trại nuôi tôm công nghệ cao, cũng như tìm kiếm các khách hàng có nhu cầu sử dụng hệ thống Lean RAS để nuôi tôm.

Nhằm đảm bảo sản xuất bền vững và an toàn, ngoài việc chuyển giao thiết kế trang trại, các sản phẩm công nghệ cao, các quy trình vận hành, Cenintec còn thực hiện đào tạo nhân lực

có khả năng vận hành các trang trại Lean RAS cũng như liên tục nâng cấp công nghệ để gia tăng hiệu quả sản xuất.

Đồng thời, Cenintec cũng tìm kiếm sự hợp tác với các tổ chức quốc tế hay các cơ quan Nhà nước để xây dựng mô hình hệ thống tuần hoàn cỡ nhỏ, đơn giản dựa trên thiết kế của Lean RAS để chuyển giao cho nông dân có ít diện tích sản xuất với mục tiêu xóa đói giảm nghèo.

——————————————————————————–

Thông tin liên hệ: Công ty Cổ phần KH&CN Cenintec,

91 Nguyễn Trọng Lội, Phường 4, Quận Tân bình, TP HCM.

Điện thoại: 028 38 429 329; 0977 757 005

Email: cenintec.vn@gmail.com

 

Thông tin liên hệ

CÔNG TY CỔ PHẦN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CENINTEC

  • Địa chỉ: 91 Nguyễn Trọng Lội, Phường 4, Quận Tân Bình, TP. HCM.
  • Điện thoại: 028.38429329
  • Fax: 028.38112750
  • Email: cenintec.vn@gmail.com
  • Hotline: 0764999910

Lượng khách truy cập

062400
Users Today : 26
Users Yesterday : 88
This Month : 2159
Total Users : 62400
Total views : 158684
Who's Online : 1
Kết nối CENINTEC